السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
302
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
چگونگى پرداخت ديه : ديه در قتل شبه عمد و خطا با يكى از امور زير تعيين مىگردد : شتر ، گاو ، گوسفند ، حُلّه ( بُرد يمانى ) ، دينار و درهم . ديهء قتل ، صد شتر يا دويست گاو يا هزار گوسفند يا دويست حلّه يا هزار دينار و يا ده هزار درهم است كه در شبه عمد توسط جانى و در خطا توسط عاقله تعيين مىشود نه اولياى مقتول . 22 در جراحتهاى خطايى كه در شرع مقدس ديه آن معيّن است ، مانند يك سوم يا نصف ديهء كامل ، همان مقدارِ تعيين شده بر عهدهء عاقله مىباشد . در مواردى كه در شرع ديه تعيين نشده است ، عاقله بايد ارش ( - - ) ارش ) بپردازد . 23 عاقله ديهء قتل را در سه سال ؛ هر سال يك سوم پرداخت مىكند ؛ ليكن در ديهء جراحت ، برخى گفتهاند : در صورتى كه به اندازهء يك سوم ديهء كامل يا كمتر باشد ، پايان سال اول پرداخت مىگردد ؛ اما اگر بيشتر از يك سوم باشد ، يك سوم آن در پايان سال نخست و باقى مانده در پايان سال دوم پرداخت مىشود و اگر بيشتر از دو سوم باشد ، يك سوم آن ، در پايان سال اول ، يك سوم بعدى ، پايان سال دوم و باقى مانده در پايان سال سوم پرداخت مىشود . 24 چنانچه ديهء جراحت بيشتر از ديهء كامل باشد ، مانند بريدن دو دست و دو چشم ، در صورتى كه آسيب ديدگان دو نفر باشند ، در پايان هر يك از سه سال ، يك سوم ديه به هركدام از آن دو پرداخت مىگردد و اگر يكى باشد ، در پايان هر سال ، پرداخت بيش از يك سوم ديهء كامل بر عاقله واجب نيست . بنابر اين ، در صورت ثبوت دو ديهء كامل ، مدت پرداخت شش سال به طول مىانجامد ؛ 25 ليكن برخى ، تعيين مدت براى پرداخت ديه را به ديهء قتل اختصاص داده و در ديه جراحت قائل به پرداخت نقدى شدهاند . 26 آغاز مدت در ديهء قتل از زمان مرگ و در جنايت بر اعضا از زمان وقوع جنايت و در صورت سرايت جنايت ، از زمان بهبود زخم محاسبه مىشود . 27